0°C

Paardenworst van Kroeb: bekend in Enkhuizen en omstreken

Al ruim voor de tweede wereldoorlog vestigde de van oorsprong Andijker slager Kroeb zich in Enkhuizen. Zijn zoon Jan (1915 – 2000) zette de slagerij voort en werd beroemd met zijn paardenworsten. Jans zoon Theo vertelde mij over het wel en wee van de worsten en andere bijkomstigheden.

Vooral de paardenworsten waren een groot succes in Enkhuizen en later ook in de wijde omtrek. Theo heeft hieraan bijgedragen omdat hij ze een groot aantal jaren op weekmarkten verkocht. Maar als eerste waren de Enkhuizers en de Urkers de gelukkigen. Vader Jan maakten vanaf zijn 16e jaar tot zijn 68st de reis naar Urk. Jarenlang natuurlijk met de Urker boot, later met zijn bestelauto over de Afsluitdijk en de laatste jaren over de Houtribdijk.

De wekelijkse reis naar Urk
Eerst gingen de paardenworsten dus mee op de boot en omdat de Urkers deze, ondanks hun voorliefde voor vis, niet te versmaden vonden, kreeg hij daar veel klandizie, ook voor andere vleessoorten. Op maandag nam Jan de bestellingen op en die werden op donderdag door zijn zonen met de transportfiets bij de Urker boot afgeleverd.

Als de boot aankwam op Urk stonden de mensen klaar om hun vleespakketje in ontvangst te nemen. Of het vlees werd door Luut de Boer, jarenlang de vaste bezorger op Urk, thuisgebracht. Maandag toog Jan weer naar Urk om af te rekenen en de nieuwe bestellingen te noteren. Volgens Theo was er een tijd dat de omzet op Urk bijna even groot was als die van de slagerij in de Torenstraat van Enkhuizen. Dat was mooi meegenomen, want vroeger waren er maar liefst 19 slagers in Enkhuizen.

Theo vertelde dat er in de tijd dat er nog veel Urker vissers aan de Enkhuizer afslag hun vangst losten, er Urkers op vrijdagavond aan de deur kwamen om vlees te halen. Zij brachten dan een “zooitje” vis mee en zo vond er een soort ruilhandel plaats met als gevolg dat slager Kroeb en zijn gezin ieder weekend verse vis aten. Wie had dat gedacht van een slager?

Later waren er ook slagerijen op Urk, die de paardenworst van Kroeb verkochten. Bij veel oudere Urkers loopt het water nog steeds in de mond bij de gedachte aan die echte paardenworst. Ja, zij waren er dol op. In de jaren vijftig verkocht ook de kruidenierswinkel van de Graaff aan de haven van Enkhuizen veel paardenworst aan vooral Urker vissers.

Oude worst voor nieuwe!
De vrouw van Jan, Margje, bezat een goed zakelijk instinct en zij bedacht in de jaren vijftig dat ze de worsten via kruideniers in de omstreken van Enkhuizen aan de man konden brengen. Zij bezocht de kruideniers en leverde een aantal worsten, onder voorwaarden dat ze bij een nieuwe levering de oude (niet verkochte) terug zou nemen. Zo geschiedde… en wat gebeurde er met de oude worst? Die werd weer gebruikt om nieuwe mee te maken…

We kennen nu een deel van het recept maar wat ging er nog meer in? Om te beginnen paardenvlees, logisch natuurlijk, dit vormde zo’n 60% van de totale ingrediënten. Daarnaast meel en kruiden en ander vlees. Dit andere vlees varieerde nog wel eens. Slager Kroeb slachtte vroeger iedere week een paard, een koe, een kalf, een varken en een schaap.

Nou viel het schaap af, dat smaakte niet in de paardenworst. Maar van de andere soorten ging bijna alles wat niet lekker verkocht in de worst en dat was bijvoorbeeld “ris de veau” ofwel kalfszwezerik en varkensspek. Het wisselde nog wel eens per week maar met de dure kruiden smaakte het altijd goed, al ging er wel eens iets mis in het proces en dan moest de hele mikmak weg gegooid worden. (Lees over het maakproces van de worst op mijnzuiderzee.nl “Paardenworst van Kroeb”)

Argentijnse paarden
In de jaren zeventig stapte de broer van Theo, Jan Jaap, die de slagerij had overgenomen, over op de machinale fabricatie en inmiddels hadden de Argentijnse paarden ook hun intrede gedaan. De productie werd toen massaler. De paardenworsten werden op markten verkocht en eveneens in een veel supermarkten. Volgens sommige oude Enkhuizers was het niet meer de worst “van vroeger” maar dat kan ook haast niet, en vroeger was alles lekkerder, toch?

Een aantal jaren nadat Jan Jaap Kroeb de worstenfabriek verkocht had, verdween deze helemaal, samen met het recept! Dat is jammer. Verschillende slagers, vooral op Urk hebben geprobeerd de paardenworst van Kroeb zo goed mogelijk na te maken maar helemaal gelukt is dat niet.

Geschreven door Corry Blok-Plas

Bronvermelding: Het echtpaar Jan en Margje Kroeb. Archief Theo Kroeb

Wees sociaal, deel lokaal!

Facebook
Twitter
LinkedIn
WhatsApp

Voor meer informatie, bezoek onze Facebook pagina!

Heeft u ook een mooi verhaal?

Tip onze journalisten!

Wij vertellen graag uw verhaal. Stuur uw artikel met goede kwaliteit beeldmateriaal op naar: redactie@mediain.nl