Sinds 2006 bouwt het Zuiderzeemuseum aan een bijzondere deelcollectie met werk van hedendaagse kunstenaars, (mode)ontwerpers en fotografen, die zich laten inspireren door de geschiedenis van de Zuiderzee. Ter gelegenheid van dit twintigjarig jubileum presenteert het museum in het Schathuys de nieuwe tentoonstelling Met nieuwe ogen een selectie uit deze verzameling.
Kunstenaars waaronder Viktor & Rolf, Jimmy Nelson en Christien Meindertsma keken met een frisse blik naar het verleden van de Zuiderzee. In hun werken namen ze iets van vroeger mee naar het heden en gaven er zo nieuwe betekenis aan. De nieuwste aanwinst in de collectie van het museum, In de stilte van de diepewaterkelder van Nynke Koster, wordt tijdens de opening van de tentoonstelling officieel gepresenteerd. Met nieuwe ogen opent op 9 mei voor bezoekers van het museum.
Conservator van het Zuiderzeemuseum, André Groeneveld- verantwoordelijk voor deze deelcollectie en de realisatie van deze tentoonstelling – licht toe: “Met het reflecteren op onze collectie laten we zien dat het verleden geen afgesloten hoofdstuk is. Hedendaagse kunstenaars houden het erfgoed levend door het te bevragen, te bewerken en er zo een eigentijdse invulling aan te geven.”
Historische collectie als inspiratiebron
Wat in 2006 begon als een gedurfde reactie op tegenvallende bezoekerscijfers en het soms stoffige imago van het Zuiderzeemuseum, groeide uit tot een vanzelfsprekende manier om de historische collectie met nieuwe ogen te bekijken. Inmiddels hebben veel hedendaagse kunstenaars zich laten inspireren door Zuiderzeeambachten, -gebruiken en -verhalen en deze vertaald naar nieuw werk. Zo laat de collectie zien dat de geschiedenis ook vandaag de dag een bron van inspiratie vormt. Zij is nooit een doel op zich geweest, maar een middel: een uitnodiging om anders te kijken en te ontdekken dat erfgoed niet alleen gaat over wat was, maar vooral over wat wij vandaag met dat verleden doen.
Nieuwste aanwinst
De meest recente toevoeging aan deze collectie is het bijzondere object In de stilte van de diepe waterkelder van Nynke Koster (1986), gesitueerd in de binnentuin van het Schathuys. Haar werk verwijst naar de onder het kunstwerk gelegen historische waterkelders en is een afgietsel van de bakstenen wanden van één van deze ruimtes. De subtiele verkleuringen en de markering van het vroegere waterniveau zijn daarbij zorgvuldig zichtbaar gelaten. Met dit kunstwerk maakt Koster een normaal voor publiek ontoegankelijk deel van het museumcomplex ervaarbaar voor bezoekers. Het werk is uitgevoerd op circa 65 procent van de oorspronkelijke schaal en gaat door de materiaalkeuze en toevoeging van audio een bijzondere dialoog aan met de ruimte.
Wat te verwachten?
De tentoonstelling is thematisch ingedeeld en toont naast het nieuwe werk ook vele historische inspiratiebronnen. De kunstenaars lieten zich daarbij inspireren door het water van de Zuiderzee, ambacht, streekdracht en persoonlijke gebeurtenissen. Zo verwijst onder meer de indrukwekkende installatie De Branding (2008) van Zoro Feigl naar de Zuiderzee; soms woelig, soms kalm, gecombineerd met het door schippers en kapiteins gebruikte navigatiemiddel: het kompas. Door hergebruik van collectieonderdelen die anders nooit het depot zouden verlaten heeft Feigl deze objecten een nieuwe lading gegeven. Aluminium Foil (2012) van Hendrik Kerstens sluit aan bij de collectie schilderijen, tekeningen, foto’s en prentbriefkaarten van Volendamse vrouwen met hun karakteristieke witte kanten muts – de hul – die synoniem werd voor Holland. De exact nagevormde hul is uitgevoerd in aluminium, wat het werk een hedendaags karakter geeft.
Nog meer zien?
Dwars door de historische setting van het Zuiderzeemuseum loopt de designroute. Op meer dan 15 locaties in ’t Zuiderzeedorp en Schathuys is doorlopend te zien hoe de culturele geschiedenis van de Zuiderzee vormgevers en kunstenaars inspireert tot nieuw werk. Voorbeelden zijn The Flax Project van Christien Meindertsma (geïnspireerd op het ambacht touwslaan), de stopmotionfilmpjes van Lyske Gais (geïnspireerd op oorspronkelijke herkomst van panden uit ’t Zuiderzeedorp) en Tot stof van Studio RENS (geïnspireerd op klederdracht bij rouw). Vanaf april 2026 licht het museum iedere maand een kunstwerk uit. In april staat The Blue Fishvendor van Hugo Kaagman (geïnspireerd op betegelde woonkamers) centraal.
SAVE THE DATE
Op donderdag 7 mei van 10.30 tot 12.30 uur vindt de perspreview plaats van de tentoonstelling Met nieuwe ogen. Laat via press@zuiderzeemuseum.nl weten of we op jouw komst mogen rekenen.
Beeld headerfoto: Hendrik Kerstens (1956), Aluminium foil, 2012, collectie Vereniging Vrienden van het Zuiderzeemuseum, verworven met bijdrage van Ars Donandi – Van Heemstra-Meybaum Fonds
